3.7

Beheer, onderhoud en vervanging

Beheer, onderhoud en watermanagement

Beheer en onderhoud van het hoofdwatersysteem bestaat onder meer uit watermanagement, regulier beheer en onderhoud, en renovatie en vervanging. Onder regulier beheer en onderhoud vallen onder andere:

  • zandsuppleties om de kustlijn in stand te houden;
  • vegetatiebeheer in de uiterwaarden;
  • de instandhouding van het areaal (onder meer waterkeringen en kunstwerken voor waterveiligheid en de aan- en afvoer van water, zoals stormvloedkeringen, stuwen, spuisluizen en gemalen).

Ook het beheer van voorzieningen voor de waterkwaliteit, zoals vistrappen en oevers, horen bij het regulier beheer en onderhoud. Hiermee houdt Rijkswaterstaat – samen met de waterschappen – vooral de waterveiligheid en de zoetwatervoorziening op orde, waarbij andere functies van het hoofdwatersysteem, zoals scheepvaart en natuur, meekoppelen. Voor scheepvaart maakt Rijkswaterstaat aparte afspraken over het beheer en onderhoud van het hoofdvaarwegennet, dat wordt bekostigd uit het Infrastructuurfonds.

Het beheer en onderhoud van de regionale wateren is een verantwoordelijkheid van de waterschappen. Ook voeren zij, naast het beheer en onderhoud aan regionale waterkeringen, een groot deel van het beheer en onderhoud aan primaire waterkeringen uit. De waterschappen beheren en onderhouden circa 18.000 kilometer primaire en regionale waterkeringen langs de kust, de grote rivieren en regionale wateren. De waterschappen bekostigen het beheer en onderhoud uit de eigen middelen die ze verkrijgen via het heffen van waterschapsbelastingen.

Vervangingsopgave Natte Kunstwerken (VONK)

Rijkswaterstaat werkt in het project Vervangingsopgave Natte Kunstwerken (VONK) aan een programmatische aanpak voor de vervanging van circa 650 natte kunstwerken die de organisatie in beheer heeft, voor zowel het hoofdwatersysteem als het hoofdvaarwegennet. De aanpak moet onder andere een betere onderbouwing bieden voor de meerjarige programmering van het Rijk voor de vervanging van deze natte kunstwerken, op korte en lange termijn (prognose tot 2100).

Onderdeel van VONK is de ontwikkeling van de Gevoeligheidstest Natte Kunstwerken. De gevoeligheidstest leidt tot een prognose over het einde van de levensduur van alle 650 kunstwerken. Deze methode geeft een genuanceerder beeld van de vervangingsopgave dan de huidige basismethode (stichtingsjaar + ontwerplevensduur). De uitkomst van de gevoeligheidstest bestaat uit tijdvensters voor het technische en functionele einde van de levensduur. Hiermee is de prognose voor de vervangingsopgave op lange termijn en de daarvoor benodigde middelen beter te onderbouwen. De uitkomsten van de gevoeligheidstest zijn waarschijnlijk eind 2015 bekend en worden gepresenteerd in DP2017.


Deze methode geeft een genuanceerder beeld van de vervangingsopgave dan de huidige basismethode (stichtingsjaar + ontwerplevensduur).

Meer informatie is te vinden in DP2013DP2014 en DP2015.

Daar waar met VONK wordt gewerkt aan een uniforme systematiek voor besluitvorming over vervanging en renovatie van natte kunstwerken voor de periode na 2020, worden in de jaren tot 2020 de meest urgente knelpunten in het hoofdwatersysteem weggewerkt. Concreet gaat het om de renovatie van het stuwensemble Lek/Nederrijn: de sluis- en stuwcomplexen bij Hagestein, Amerongen en Driel. Dit project vormt samen met het reeds afgeronde project RINK (Risico Inventarisatie Natte Kunstwerken) en de projecten VONK en Stroomlijn (zie paragraaf 3.6, Realisatie, onder Ruimte voor de Rivier) het Programma Vervanging & Renovatie hoofdwatersysteem. Het totaal beschikbare budget voor deze projecten is € 244 miljoen, waarvan € 148,8 miljoen voor de renovatie van het stuwensemble en € 50 miljoen voor Stroomlijn. Daarnaast is voor de jaren na 2020 een reservering opgenomen.

Kaart 3

Zoetwaterprojecten

  1. Instructie gebruik Deltaprogramma 2016
  2. Deltaprogramma in kaart
  3. Inleidende samenvatting
    1. En nu begint het pas echt
  4. Uitwerking en implementatie deltabeslissingen en voorkeursstrategieën
    1. Verankering deltabeslissingen en voorkeursstrategieën
    2. Implementatie van de deltabeslissingen
      1. Deltabeslissing Waterveiligheid
      2. Deltabeslissing Zoetwater
      3. Deltabeslissing Ruimtelijke adaptatie
      4. Deltabeslissing IJsselmeergebied
      5. Deltabeslissing Rijn-Maasdelta
      6. Beslissing Zand
    3. Voorkeursstrategieën
      1. Voorkeursstrategie IJsselmeergebied
      2. Voorkeursstrategie Rivieren
      3. Voorkeursstrategie Rijnmond-Drechtsteden
      4. Voorkeursstrategie Zuidwestelijke Delta
      5. Voorkeursstrategie Kust
      6. Voorkeursstrategie Waddengebied
      7. Hoge Zandgronden
  5. Deltaplan Waterveiligheid
    1. Inleiding
    2. Voortgang onderzoeken Deltaprogramma 2015
    3. Hoogwaterbeschermingsprogramma
    4. Verkenningen
    5. Planuitwerkingen
    6. Realisatie
    7. Beheer, onderhoud en vervanging
  6. Deltaplan Zoetwater
    1. Programmering en voortgang onderzoeken en maatregelen (2016-2021)
    2. Vooruitblik op toekomstige programmering (>2021)
    3. Voortgang andere relevante lopende projecten
  7. Het Deltafonds: financieel fundament onder het Deltaprogramma
    1. Inleiding
    2. De stand van het Deltafonds
    3. Middelen van andere partners
    4. De financiële opgaven van het Deltaprogramma
  8. Organisatie en aanpak van het Deltaprogramma
    1. Werkwijze Deltaprogramma en vervolgorganisatie
    2. Kennis, markt en innovatie
    3. Internationale samenwerking
    4. De systematiek 'meten, weten, handelen'
  9. Bijlagen
    1. Bijlage 1 - Werkwijze voor de Zoetwaterprogrammering
    2. Bijlage 2 - Geactualiseerde kennis- en onderzoeksagenda Zoetwater
    3. Bijlage 3 - Voortgang afspraken vitale en kwetsbare functies
      1. Bijlage 3.1 - Aanpak nationale vitale en kwetsbare functies
      2. Bijlage 3.2 - Voortgang in het eerste verslagjaar - samenvatting
      3. Bijlage 3.3 - Voortgang per functie
    4. Achtergronddocumenten en downloads
    5. Colofon