3.6

Realisatie

Alle waterveiligheidsprojecten in deze paragraaf zijn onderdeel van een uitvoeringsprogramma. De Tweede Kamer heeft drie van deze programma’s aangemerkt als Groot Project: het Tweede Hoogwaterbeschermingsprogramma, Ruimte voor de Rivier en Maaswerken. Het kabinet informeert de Tweede Kamer elk half jaar met voortgangsrapportages over de voortgang van een Groot Project.

Tweede Hoogwaterbeschermingsprogramma

Het Tweede Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP-2) is gestart in 2007 en bestaat voornamelijk uit projecten die voortkomen uit de Eerste Toetsing (2001) en Tweede Toetsing (2006) van de primaire waterkeringen. Afronding was voorzien in 2017.


Tweede Hoogwaterbeschermingsprogramma

De projecten zijn bedoeld om afgekeurde keringen weer aan de waterveiligheidsnormen te laten voldoen. Ook het project Zwakke Schakels langs de Kust is onderdeel van dit programma. Met de afronding van de aansprekende en innovatieve projecten Kustwerk Katwijk en Zwakke Schakels Noord-Holland (Kust op Kracht) begin 2015 zijn de laatste zwakke schakels langs de kust verdwenen. Met de afronding van deze projecten is de Noord- en Zuid-Hollandse Kust voor vijftig jaar op kracht gebracht en daarbij ook mooier gemaakt.

In totaal omvat HWBP-2 88 projecten, die samen betrekking hebben op 366,2 kilometer dijken en achttien kunstwerken. De waterschappen realiseren met 78 projecten het leeuwendeel; Rijkswaterstaat neemt acht projecten voor zijn rekening en de provincie Groningen twee. Het programma zit inmiddels diep in de uitvoeringsfase (zie tabel 7). Per 31 december 2014 waren in totaal 63 projecten afgerond (132 kilometer en zestien kunstwerken), bevonden zich achttien projecten in de realisatiefase (142 kilometer en twee kunstwerken) en werd bij zeven projecten gewerkt aan de afronding van de planuitwerkingsfase (92 kilometer). 

Hoewel een groot deel van de projecten is afgerond (63 van de 88), moet een aanzienlijk deel van de financieel omvangrijke projecten nog worden gerealiseerd. Een groot deel van het programmabudget moet dus nog worden besteed.

Het overgrote deel van de projecten is in 2017 gereed. Zes projecten zijn naar verwachting later gereed. Om tijdige realisatie van projecten te bevorderen, hebben Rijk en waterschappen de bestuurlijke samenwerking in het programma versterkt. Voor het project Waterberging Volkerak-Zoommeer is de versterking afgerond op 1 januari 2016. De verbetering van de regionale keringen en overige maatregelen in West-Brabant zijn dan nog niet afgerond om de waterberging mogelijk te maken. Meer informatie is te vinden in de zevende voortgangsrapportage.


Meer informatie is te vinden in de zevende voortgangsrapportage.

Kamerstuk 32698, nr. 21.

Tabel 7

Programmering maatregelen Tweede Hoogwaterbeschermingsprogramma

Ruimte voor de Rivier

In 2015 is het twintig jaar geleden dat 250.000 mensen in het rivierengebied uit voorzorg huis en haard moesten verlaten. Het waterpeil in de grote rivieren steeg tot grote hoogte en de dijken stonden onder grote druk. Na deze bijna-ramp is eerst het Deltaplan Grote Rivieren uitgevoerd, waarna het programma Ruimte voor de Rivier is opgestart. Dit programma bestaat uit 34 maatregelen die zijn vastgesteld in de Planologische Kernbeslissing (PKB) Ruimte voor de Rivier (2006). Met deze maatregelen moet in 2015 een afvoer van 16.000 m3/s (gemeten bij Lobith) door de Rijntakken kunnen stromen, conform het huidige wettelijke beschermingsniveau. Ook maatregelen in het benedenstroomse deel van de Maas behoren tot het programma. Tweede doelstelling van dit programma is het verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit van het rivierengebied.


Ruimte voor de Rivier

Het overgrote deel van de 34 maatregelen van Ruimte voor de Rivier is in 2015 gereed (zie tabel 8). Negen maatregelen zullen nog niet helemaal afgerond zijn, vooral vanwege de complexiteit van deze projecten:

  • de extra uiterwaardvergraving Millingerwaard langs de Waal;
  • een dijkverbetering langs de Nederrijn (Nederrijn/Betuwe/Tieler- en Culemborgerwaard);
  • twee dijkverbeteringen langs de Lek (Alblasserwaard en De Vijfheerenlanden en Betuwe/Tieler- en Culemborgerwaard);
  • de IJsseldelta (Reevediep in combinatie met de zomerbedverdieping Beneden-IJssel);
  • de hoogwatergeul Veessen-Wapenveld;
  • uiterwaardvergraving Scheller- en Oldeneler Buitenwaard;
  • twee dijkverleggingen (Cortenoever en Westenholte) langs de IJssel.

Het plan IJsselsprong bij Zutphen (geen onderdeel van Ruimte voor de Rivier) levert in aanvulling op de twee dijkverleggingen Cortenoever en Voorsterklei een extra bijdrage aan de waterveiligheid met budget uit de Nota Ruimte, door aanpassing van de rivieroever.


Project Rivier in de stad Zutphen

Het project Rivier in de stad Zutphen (RIDS) is een van de eerste maatregelen van de voorkeursstrategie Rivieren die uitgevoerd wordt. Doel van RIDS is om de waterveiligheid op lange termijn te waarborgen in combinatie met een ruimtelijke kwaliteitsimpuls van de IJsselkade. RIDS zoekt naar een combinatie van rivierverruimende maatregelen, dijkversterking en ruimtelijke kwaliteitsverbetering. De werkzaamheden starten naar verwachting in 2018.


Tabel 8

Programmering maatregelen Ruimte voor de Rivier

Inhaalslag Stroomlijn

Op terreinen die in beheer zijn bij particulieren, bedrijven, overheden en uiteenlopende natuurbeherende organisaties is sprake van achterstallig vegetatiebeheer. Het project Inhaalslag Stroomlijn heeft als doel om de vegetatie in de uiterwaarden op orde te krijgen ten behoeve van de waterveiligheid. Het project hangt nauw samen met Ruimte voor de Rivier en Maaswerken: vegetatie op orde is een voorwaarde om de beoogde waterstanddaling van deze programma’s te halen. Daarmee draagt het project bij aan de algemene doelstellingen van het waterbeleid in het rivierengebied: het veilig verwerken van een maatgevende afvoer van 16.000 m3/s bij Lobith.

Het project is in 2007 gestart. Stroomlijn is verdeeld in drie fasen. Fase 1 en 2 bestaan uit 23 maatregelen op terreinen van Natuur Beherende Organisaties, waarvan de laatste drie maatregelen in 2015 worden uitgevoerd. De verdere inhaalslag (fase 3) van het vegetatieonderhoud is in 2014 aanbesteed en wordt in 2015 en 2016 uitgevoerd, waarmee eind 2016 alle ruwe vegetatie is verwijderd en de veiligheidsdoelstelling is gerealiseerd.

Het veiligheidsonderhoud na de ingrepen (vanaf 2017) wordt onder andere geborgd via onderhoudsovereenkomsten met eigenaren en het opstellen van Vegetatieleggers. Naast Inhaalslag Stroomlijn draagt ook de Nadere Uitwerking Rivierengebied (NURG) bij aan het tijdig bereiken van het waterveiligheidsdoel. Meer informatie over de voortgang van Ruimte voor de Rivier, Inhaalslag Stroomlijn en NURG is te vinden in de voortgangsrapportages.


Meer informatie over de voortgang van Ruimte voor de Rivier, Inhaalslag Stroomlijn en NURG is te vinden in de voortgangsrapportages.

De 25e Voortgangsrapportage is de meest recente, Kamerstuk 30080, nr. 75.

Nadere Uitwerking Rivierengebied (NURG)

NURG is een gezamenlijk programma van de ministeries van Economische Zaken en Infrastructuur en Milieu. Het programma bestaat uit maatregelen die de veiligheid in het rivierengebied vergroten en circa 6.700 hectare nieuwe natuur opleveren in de uiterwaarden van de Rijntakken en de Bedijkte Maas. Uitgangspunt was dat de projecten met een waterveiligheidsdoelstelling, zoals vermeld in de PKB Ruimte voor de Rivier, uiterlijk in 2015 klaar zouden zijn. Voor de meeste maatregelen gaat dat lukken, behalve voor de Uiterwaardvergravingen Millingerwaard en Afferdensche en Deestsche waarden (2018) en enkele deelprojecten van de Uiterwaardvergraving Rijnwaardense uiterwaarden (2017).


Nadere Uitwerking Rivierengebied (NURG)

Millingerwaard

Project 702


Afferdensche en Deestsche waarden

Project 703


Rijnwaardense uiterwaarden

Project 701

Maaswerken (Zandmaas en Grensmaas)

De Maaswerken bestaan uit 56 projecten in de Grensmaas en Zandmaas; ruim twintig hiervan zijn afgerond. Het programma heeft een gecombineerd doel voor hoogwaterbescherming, het realiseren van natuur, het verbeteren van de scheepvaart en de winning van delfstoffen. De projecten voor de hoogwaterdoelstelling in de Zandmaas zijn volgens planning uiterlijk in 2015 gereed en voor de Grensmaas in 2017, met uitzondering van de sluitstukkaden. Het programma Maaswerken is naar verwachting geheel gereed in 2024 (zie tabel 9). Door de Maaswerken wordt nog niet overal de vereiste veiligheid gehaald. Hiervoor zijn dijkversterkingen nodig die zijn geprogrammeerd in het HWBP en die uiterlijk in 2024 gereed zijn. Financiering hiervoor is geregeld in de Bestuursovereenkomst Waterveiligheid Maas van 10 november 2011 (zie paragraaf 3.3, Hoogwaterbeschermingsprogramma).


Maaswerken (Zandmaas en Grensmaas)

Het programma Maaswerken is naar verwachting geheel gereed in 2024 (zie tabel 9).

Zie voor meer informatie de 27e Voortgangsrapportage, Kamerstuk 18106, nr. 230.

Eind 2011 hebben Rijk en regio een bestuursakkoord gesloten over de afronding van de Maaswerken en het vervolg daarop. In dit akkoord zijn vooral afspraken vastgelegd over de gebiedsontwikkeling Ooijen-Wanssum, de benodigde resterende aanleg of verhoging van kaden na afronding van Zandmaas en Grensmaas en het oplossen van de financiële problemen in de Grensmaas als gevolg van de verslechterde markt voor grind. Hiermee blijft de planning om de projecten voor de hoogwaterdoelstelling in de Grensmaas in 2017 af te ronden ongewijzigd. Tot 2020 wordt met een taakstellend budget (€ 75 miljoen) ook een geprioriteerd deel van de benodigde kaden gerealiseerd, als zogenaamd sluitstuk voor de hoogwaterveiligheid in aanvulling op de rivierkundige maatregelen.

Tabel 9

Programmering maatregelen Maaswerken 

Herstel steenbekledingen Oosterschelde en Westerschelde en Vooroeverbestortingen Zeeland

De dijken langs de Oosterschelde en Westerschelde hebben een bekleding van gezette steen. Het project Herstel steenbekledingen bestaat uit de versterking van deze bekleding over een totale lengte van 321 kilometer (181 kilometer langs de Oosterschelde en 140 kilometer langs de Westerschelde), zodat deze dijkbekledingen weer voldoen aan de wettelijke veiligheidsnormen. In 2015 zijn de werkzaamheden gereed (zie tabel 10). Het project wordt binnen de gestelde tijd en – door gunstige aanbestedingen – ook binnen het budget gerealiseerd. De oplevering van de vooroeververdedigingen, de zogenoemde steenbestortingen, is voorzien in 2017.


Herstel steenbekledingen Oosterschelde en Westerschelde en Vooroeverbestortingen Zeeland
Tabel 10

Programmering maatregelen Herstel steenbekledingen Oosterschelde en Westerschelde en Vooroeverbestortingen Zeeland

  1. Instructie gebruik Deltaprogramma 2016
  2. Deltaprogramma in kaart
  3. Inleidende samenvatting
    1. En nu begint het pas echt
  4. Uitwerking en implementatie deltabeslissingen en voorkeursstrategieën
    1. Verankering deltabeslissingen en voorkeursstrategieën
    2. Implementatie van de deltabeslissingen
      1. Deltabeslissing Waterveiligheid
      2. Deltabeslissing Zoetwater
      3. Deltabeslissing Ruimtelijke adaptatie
      4. Deltabeslissing IJsselmeergebied
      5. Deltabeslissing Rijn-Maasdelta
      6. Beslissing Zand
    3. Voorkeursstrategieën
      1. Voorkeursstrategie IJsselmeergebied
      2. Voorkeursstrategie Rivieren
      3. Voorkeursstrategie Rijnmond-Drechtsteden
      4. Voorkeursstrategie Zuidwestelijke Delta
      5. Voorkeursstrategie Kust
      6. Voorkeursstrategie Waddengebied
      7. Hoge Zandgronden
  5. Deltaplan Waterveiligheid
    1. Inleiding
    2. Voortgang onderzoeken Deltaprogramma 2015
    3. Hoogwaterbeschermingsprogramma
    4. Verkenningen
    5. Planuitwerkingen
    6. Realisatie
    7. Beheer, onderhoud en vervanging
  1. Deltaplan Zoetwater
    1. Programmering en voortgang onderzoeken en maatregelen (2016-2021)
    2. Vooruitblik op toekomstige programmering (>2021)
    3. Voortgang andere relevante lopende projecten
  2. Het Deltafonds: financieel fundament onder het Deltaprogramma
    1. Inleiding
    2. De stand van het Deltafonds
    3. Middelen van andere partners
    4. De financiële opgaven van het Deltaprogramma
  3. Organisatie en aanpak van het Deltaprogramma
    1. Werkwijze Deltaprogramma en vervolgorganisatie
    2. Kennis, markt en innovatie
    3. Internationale samenwerking
    4. De systematiek 'meten, weten, handelen'
  4. Bijlagen
    1. Bijlage 1 - Werkwijze voor de Zoetwaterprogrammering
    2. Bijlage 2 - Geactualiseerde kennis- en onderzoeksagenda Zoetwater
    3. Bijlage 3 - Voortgang afspraken vitale en kwetsbare functies
      1. Bijlage 3.1 - Aanpak nationale vitale en kwetsbare functies
      2. Bijlage 3.2 - Voortgang in het eerste verslagjaar - samenvatting
      3. Bijlage 3.3 - Voortgang per functie
    4. Achtergronddocumenten en downloads
    5. Colofon