6.3

Internationale samenwerking

Waterzekerheid en extreme weersomstandigheden behoren tot de tien grootste mondiale bedreigingen van de wereldeconomie, zo stelt het Wereld Economisch Forum opnieuw vast in het rapport Insight report – Global Risks 2014. Watercrisis staat derde op deze wereldranglijst. Wateroverlast en watergebrek worden wereldwijd een steeds belangrijker thema. Vooral in dichtbevolkte, vruchtbare deltagebieden staat de waterkringloop zwaar onder druk van demografische ontwikkeling – met verstedelijking, voedselschaarste, uitputting van natuurlijke hulpbronnen en bodemdaling tot gevolg – en klimaatverandering.


Global Risks 2014

De aanpak van het Deltaprogramma, die expliciet rekening houdt met langetermijnopgaven, leidt internationaal tot veel aandacht voor de ‘Dutch Delta Approach’. Het programma richt zich daarom op het beschikbaar stellen van kennis en aanpak om andere landen te ondersteunen in hun klimaatadaptatiestrategie. Kernelementen uit het Deltaprogramma zijn leidend in de Internationale Waterambitie ‘Convergerende Stromen’, het nieuwe interdepartementale beleid van het Rijk, en de instelling van een Watergezant.

Kennis en kunde vermarkten

De buitenlandse interesse voor de ‘Dutch Delta Approach’ is onverminderd groot. Veel elementen uit het Deltaprogramma zijn goed exporteerbaar in de vorm van kennisuitwisseling of handelsproduct. Het verzilveren van die kansen vraagt om nauwe afstemming tussen overheid, kennisinstellingen en bedrijfsleven. De Topsector Water en het Deltaprogramma werken hiervoor samen. Er wordt een diversiteit van pilots, innovaties en proeftuinen op het gebied van waterveiligheid, zoetwatervoorziening en ruimtelijke adaptatie opgebouwd met als inzet dat deze pilots vervolgens tot opschaling kunnen komen in het buitenland.

Het Deltaprogramma en het Rijk hebben de Delta Alliantie (DA) ingeschakeld om een actieve rol te spelen als kennismakelaar en als voorportaal voor buitenlandse kennisvragen. Andersom werkt het Netherlands Water Platform (NWP) samen met het bedrijfsleven om onze strategische positie in de wereld te versterken.

In de Internationale Waterambitie ‘Convergerende Stromen’ benoemt het Rijk nieuwe accenten voor de internationale wateraanpak. De nadruk ligt op de deltasteden (deltametropolen) en toeleverende gebieden (delta’s). Het doel is het Nederlandse aandeel in de waterzekerheid van deltametropolen en delta’s in de wereld in de periode 2015-2021 te vergroten. Het Deltaprogramma ondersteunt hierbij door actieve bijdragen te leveren aan missies en kennisverzoeken, zoals van de Verenigde Staten, Portugal, Vietnam en Bangladesh.

In maart 2015 is op de VN-wereldconferentie Disaster Risk Reduction (WCDRR) in Sendai, Japan, een framework aangenomen over (natuur)rampenpreventie. De meer dan 100 deelnemende landen en ngo’s zullen dit framework als uitgangspunt hanteren bij het verankeren van de rampenpreventie in nationaal beleid en uiterlijk in 2030 de afgesproken doelen realiseren. De uitvoering van het Deltaprogramma vormt een belangrijk onderdeel van de Nederlandse implementatie van het framework en is voor veel landen een inspiratiebron voor hun eigen implementatie.

Watergezant
Voor een betere kennisontsluiting en meer synergie in de aanpak binnen overheden werken de ministeries van Buitenlandse Zaken, Economische Zaken en Infrastructuur en Milieu sinds eind 2014 samen in het Interdepartementaal Watercluster (IWC). In maart 2015 hebben de drie ministers een Watergezant benoemd, die als thematische ambassadeur de internationale waterambitie van Nederland versterkt en bijdraagt aan een sterke internationale vermarkting van de Nederlandse kennis en kunde.

Internationale stroomgebiedcommissies

Maatregelen in het Deltaprogramma hebben een relatie met afspraken in de bovenstroomse landen. Nederland stemt het beheer van de grote, grensoverschrijdende rivieren Rijn, Maas, Schelde en Eems af met andere landen in het stroomgebied via de internationale stroomgebiedcommissies. In deze commissies wordt ook de verbinding gelegd met het Deltaprogramma en de Europese Richtlijn Overstromingsrisico’s (ROR). De coördinatie hiervoor ligt bij het ministerie van Infrastructuur en Milieu.

De ROR vereist dat Europese lidstaten doelen en maatregelen voor het beperken van overstromingsrisico’s opnemen in overstromingsrisicobeheerplannen. Deze overstromingsrisicobeheerplannen bevatten ook de toekomstige wijzigingen naar aanleiding van de voorstellen voor deltabeslissingen.

De internationale stroomgebiedcommissies coördineren de overkoepelende delen van de overstromingsrisicobeheerplannen. De eerste versie van het overstromingsrisicobeheerplan is van toepassing op de periode 2016-2021. De commissies hebben de ontwerp-overstromingsbeheerplannen eind 2014 in inspraak gebracht. De plannen worden eind 2015 definitief vastgesteld.

Eind 2014 zijn ook de geactualiseerde stroomgebiedbeheerplannen voor de Kaderrichtlijn Water in inspraak gegaan. Waar mogelijk wordt synergie gezocht met de zoetwatermaatregelen van het Deltaprogramma.


Verbindingen Deltaprogramma en internationale stroomcommissies.

  • De Internationale Commissie voor de Bescherming van de Rijn (ICBR) heeft eind 2014 een klimaatadaptatiestrategie voor het Rijnstroomgebied vastgesteld. Ook gaat de ICBR laagwaterplannen opstellen, waarvoor Nederland de resultaten van het Deltaprogramma in zal brengen.
  • De Internationale Maas Commissie heeft concrete aandachtspunten opgenomen over klimaatverandering en droogte.
  • Voor de Internationale Scheldecommissie (ISC) zijn droogte, overstromingen en klimaatverandering de gezamenlijke thema’s.
  • De Internationale Stuurgroep Eems heeft internationale overstromingsgevaar- en overstromingsrisicokaarten opgesteld voor het internationale deel van het stroomgebiedsdistrict Eems.
  • Nederland, Denemarken, Sleeswijk-Holstein en Nedersaksen hebben in het kader van de Trilaterale Samenwerking voor de Bescherming van de Waddenzee een strategiedocument met bijbehorende acties voor klimaatadaptatie ondertekend. In de bijeenkomst van de Task Group Climate in juni 2015 vonden hierover de eerste discussies plaats. 

Bilaterale, grensoverschrijdende samenwerking

Nederland en Noordrijn-Westfalen werken in de Duits-Nederlandse werkgroep Hoogwater samen aan de waterveiligheid langs de Rijn in het grensgebied van Nederland en Duitsland. Hier vragen de twee grensoverschrijdende dijkringen 42 en 48 om een gemeenschappelijke aanpak (zie paragraaf 2.3.2, Voorkeursstrategie Rivieren). 

De onderzoekprogrammering voor de Agenda voor de Toekomst van de Vlaams-Nederlandse Scheldecommissie (VNSC) voor het Verdrag Beleid en Beheer Schelde-estuarium is in 2014 vastgesteld. De relevante elementen van dit onderzoeksprogramma zijn opgenomen in het Deltaprogramma en de tussentijdse wijziging van het Nationaal Waterplan. Vice versa zijn kennisvragen vanuit het Deltaprogramma over de Westerschelde en Kust en Voordelta opgenomen en uitgezet in het onderzoeksprogramma. De Agenda voor de Toekomst richt zich op een duurzame balans tussen de belangen van een veilig, toegankelijk en natuurlijk Schelde-estuarium.

In de Vlaams Nederlandse Bilaterale Maascommissie(VNBM) werken Nederland en Vlaanderen samen aan het korte- en langetermijnbeheer van de gemeenschappelijke Maas. Zowel Nederland als Vlaanderen realiseert nu maatregelen voor de waterveiligheid en natuurontwikkeling. Samen blijven werken aan de bescherming tegen overstroming langs de gemeenschappelijke Maas is van belang voor Nederland en Vlaanderen. De VNBM is het podium om over de toekomstige waterveiligheidsopgave in gesprek te gaan en te blijven.

Europese Unie

in de eerste helft van 2016 bekleedt Nederland het voorzitterschap van de EU. Dit is een goede gelegenheid om de Nederlandse kennis en innovaties die voortvloeien uit het Deltaprogramma in de schijnwerpers te zetten. Met de Europese strategie voor aanpassing aan de klimaatverandering willen de lidstaten de uitvoering van aanpassingsmaatregelen intensiveren. Van de lidstaten wordt verwacht dat ze uiterlijk in 2017 beschikken over een Nationale Adaptatie Strategie (NAS).

Nederland werkt toe naar een NAS in 2016. Naast de watergerelateerde aanpak van het Deltaprogramma is hierin aandacht voor klimaatgevoelige ontwikkelingen in andere sectoren, zoals in de gezondheid, transport-, energie- en ICT-netwerken, land- en tuinbouw en visserij (zie ook paragraaf 2.2.3, Deltabeslissing Ruimtelijke adaptatie, kader ‘Nationale adaptatiestrategie’).

Internationale conferentie Adaptation futures
Tijdens het Nederlands EU-voorzitterschap in mei 2016 zijn de Europese Commissie en Nederland gastheer van PROVIA Adaptation Futures 2016, een wereldwijde conferentie over klimaatadaptatie. De conferentie en bijbehorende beurs en tentoonstelling benadrukken het uitwisselen van ervaringen bij het vinden en realiseren van oplossingen en het versterken van de noodzakelijke samenwerking tussen wetenschap en praktijk. De gemeente Rotterdam en de Wereldbank zijn nauw betrokken bij de voorbereiding. Het Deltaprogramma is via het programma Ruimtelijke adapatie betrokken bij de invulling van het programma van de conferentie. In de werksessies en excursies worden ervaringen uit het Deltaprogramma zoals met de financiering van maatregelen en met governance gedeeld.

  1. Instructie gebruik Deltaprogramma 2016
  2. Deltaprogramma in kaart
  3. Inleidende samenvatting
    1. En nu begint het pas echt
  4. Uitwerking en implementatie deltabeslissingen en voorkeursstrategieën
    1. Verankering deltabeslissingen en voorkeursstrategieën
    2. Implementatie van de deltabeslissingen
      1. Deltabeslissing Waterveiligheid
      2. Deltabeslissing Zoetwater
      3. Deltabeslissing Ruimtelijke adaptatie
      4. Deltabeslissing IJsselmeergebied
      5. Deltabeslissing Rijn-Maasdelta
      6. Beslissing Zand
    3. Voorkeursstrategieën
      1. Voorkeursstrategie IJsselmeergebied
      2. Voorkeursstrategie Rivieren
      3. Voorkeursstrategie Rijnmond-Drechtsteden
      4. Voorkeursstrategie Zuidwestelijke Delta
      5. Voorkeursstrategie Kust
      6. Voorkeursstrategie Waddengebied
      7. Hoge Zandgronden
  5. Deltaplan Waterveiligheid
    1. Inleiding
    2. Voortgang onderzoeken Deltaprogramma 2015
    3. Hoogwaterbeschermingsprogramma
    4. Verkenningen
    5. Planuitwerkingen
    6. Realisatie
    7. Beheer, onderhoud en vervanging
  6. Deltaplan Zoetwater
    1. Programmering en voortgang onderzoeken en maatregelen (2016-2021)
    2. Vooruitblik op toekomstige programmering (>2021)
    3. Voortgang andere relevante lopende projecten
  7. Het Deltafonds: financieel fundament onder het Deltaprogramma
    1. Inleiding
    2. De stand van het Deltafonds
    3. Middelen van andere partners
    4. De financiële opgaven van het Deltaprogramma
  8. Organisatie en aanpak van het Deltaprogramma
    1. Werkwijze Deltaprogramma en vervolgorganisatie
    2. Kennis, markt en innovatie
    3. Internationale samenwerking
    4. De systematiek 'meten, weten, handelen'
  9. Bijlagen
    1. Bijlage 1 - Werkwijze voor de Zoetwaterprogrammering
    2. Bijlage 2 - Geactualiseerde kennis- en onderzoeksagenda Zoetwater
    3. Bijlage 3 - Voortgang afspraken vitale en kwetsbare functies
      1. Bijlage 3.1 - Aanpak nationale vitale en kwetsbare functies
      2. Bijlage 3.2 - Voortgang in het eerste verslagjaar - samenvatting
      3. Bijlage 3.3 - Voortgang per functie
    4. Achtergronddocumenten en downloads
    5. Colofon