2.3.1

Voorkeursstrategie IJsselmeergebied

De voorkeursstrategie voor het IJsselmeergebied is gericht op peilbeheer in het IJsselmeer door een combinatie van spuien en pompen volgens het principe: spuien als het kan, pompen als het moet. De beschikbaarheid van zoetwater wordt vergroot door het invoeren van flexibel peilbeheer in het IJsselmeer, het Markermeer en de Zuidelijke Randmeren en een bijpassende inrichting van meren, regionale watersystemen en efficiëntere benutting van water door gebruikers. De voorbereiding voor het operationaliseren van het nieuwe peilbeheer – in samenhang met zoetwatermaatregelen en een waterrobuuste inrichting – zijn gestart.

Nieuw peilbesluit en operationaliseren flexibel peilbeheer

Om te komen tot een structureel beschikbare zoetwatervoorraad is een nieuw peilbesluit IJsselmeergebied nodig en moet flexibel beheer geoperationaliseerd worden.

Het ministerie van Infrastructuur en Milieu heeft eind 2014 de opdracht voor een nieuw peilbesluit verstrekt aan Rijkswaterstaat. Dit peilbesluit wordt naar verwachting in 2017 vastgesteld. Rijkswaterstaat onderzoekt vooraf via een milieueffectrapportage de eventueel noodzakelijke mitigerende en compenserende maatregelen en levert een voorstel tot realisatiebesluit op. Daarnaast geeft Rijkswaterstaat in samenwerking met de waterschappen vorm aan de operationele uitwerking van flexibel peilbeheer binnen de kaders van het nieuwe peilbesluit. Aan de hand van de principes van ‘slim watermanagement’ wordt het flexibel peilbeheer van het hoofdwatersysteem en de omliggende regionale watersystemen zo veel mogelijk in samenhang geoptimaliseerd. 

Flexibel peilbeheer vereist maatregelen om oevers geschikt te maken voor peilwisselingen en natuurschade te mitigeren. Vanuit de doelstelling ‘robuuste natuurlijke oevers IJsselmeergebied’ levert Rijkswaterstaat eind 2015 een technische studie op naar de meekoppelkansen met dijkversterkingsprojecten.

De provincie Fryslân start in 2016 met een verkenning van mitigerende maatregelen voor de Friese kust langs het IJsselmeer die toekomstige, verdere flexibilisering in het waterpeil moeten kunnen opvangen. 

De Afsluitdijk is een van de grote iconen van het Nederlandse werk aan de delta. In het omvangrijke project Afsluitdijk wordt tot 2021 gewerkt aan dijkversterking en het vergroten van de afvoercapaciteit. Afronding van het project is een belangrijke voorwaarde voor de invoering van het nieuwe peilbesluit (zie paragraaf 3.5, Afsluitdijk).

Systeemstudie IJsselmeergebied

In de Kennisagenda Deltaprogramma 2015 is een systeemstudie IJsselmeergebied opgenomen, bedoeld om het inzicht in de relaties tussen waterafvoer, waterveiligheid en peilbeheer te vergroten. Vervolgstap is de ontwikkeling van kansrijke varianten voor de waterhuishoudkundige inrichting en het beheer van het IJsselmeergebied voor de periode na 2050. Het onderzoek brengt daarnaast de technische, financiële en ruimtelijke consequenties van deze kansrijke varianten in kaart. De studie ligt op schema en wordt in 2018 opgeleverd.

Zoetwatermaatregelen IJsselmeergebied

De uitwerking van het voorzieningenniveau in het IJsselmeergebied loopt via een gezamenlijk proces van overheden en gebruikers. Het operationele beheer in het hoofdwatersysteem en de omliggende regionale systemen wordt volgens de principes van ‘slim watermanagement’ geoptimaliseerd. 

Om de zelfvoorzienendheid rondom het IJsselmeer te vergroten heeft de regio IJsselmeergebied het initiatief genomen tot de Proeftuin IJsselmeergebied. De proeftuin bestaat uit vier projecten (zie hoofdstuk 4, Deltaplan Zoetwater). 


Overgangsgebied regio Amsterdam

De regio Amsterdam is een waterknooppunt waar het Amsterdam-Rijnkanaal, het Noordzeekanaal, het Markermeer en regionale watersystemen zoals de Amstelboezem en de Vecht onderling in verbinding staan. Het systeem is gevoelig: bij kleine afwijkingen in de waterstand kunnen al problemen ontstaan. Bovendien kent de regio veel ruimtelijke en economische dynamiek. Omdat ruimtelijke ontwikkelingen en het watersysteem nauw met elkaar verbonden zijn, vraagt dit nadrukkelijk om regionale afstemming en een integrale benadering. 

Voor de waterveiligheidsopgave worden het project Uitbreiding zeesluis IJmuiden, de uitwerking van de normspecificatie voor het sluizencomplex IJmuiden en de C-keringen langs het Noordzeekanaal en het Amsterdam-Rijnkanaal in samenhang bekeken en afgestemd. Dit is noodzakelijk omdat de overstromingsrisico’s voor de regio Amsterdam vooral afhangen van de kans op overstromingen vanuit de Lek, het Markermeer en de Noordzee via IJmuiden. 

Voor de zoetwateropgave vindt afstemming plaats tussen ‘slim watermanagement’ Amsterdam-Rijnkanaal en Noordzeekanaal, het Project Operationalisering Flexibel Peilbeheer IJsselmeergebied, de uitbreiding van de Kleinschalige Wateraanvoer (KWA+) en de uitbreiding van de zeesluis IJmuiden. Daar zijn twee zoetwaterregio’s bij betrokken: West-Nederland en het IJsselmeergebied. 

De regio onderzoekt bij alle ruimtelijke ontwikkelingen kansen om tot een waterrobuuste inrichting te komen. Het programma Waterbestendig Westpoort werkt aan betere bescherming van vitale en kwetsbare functies in het havengebied. Amsterdam Rainproof richt zich op het voorkomen van wateroverlast bij intensieve regenbuien in de stad.


  1. Instructie gebruik Deltaprogramma 2016
  2. Deltaprogramma in kaart
  3. Inleidende samenvatting
    1. En nu begint het pas echt
  4. Uitwerking en implementatie deltabeslissingen en voorkeursstrategieën
    1. Verankering deltabeslissingen en voorkeursstrategieën
    2. Implementatie van de deltabeslissingen
      1. Deltabeslissing Waterveiligheid
      2. Deltabeslissing Zoetwater
      3. Deltabeslissing Ruimtelijke adaptatie
      4. Deltabeslissing IJsselmeergebied
      5. Deltabeslissing Rijn-Maasdelta
      6. Beslissing Zand
    3. Voorkeursstrategieën
      1. Voorkeursstrategie IJsselmeergebied
      2. Voorkeursstrategie Rivieren
      3. Voorkeursstrategie Rijnmond-Drechtsteden
      4. Voorkeursstrategie Zuidwestelijke Delta
      5. Voorkeursstrategie Kust
      6. Voorkeursstrategie Waddengebied
      7. Hoge Zandgronden
  5. Deltaplan Waterveiligheid
    1. Inleiding
    2. Voortgang onderzoeken Deltaprogramma 2015
    3. Hoogwaterbeschermingsprogramma
    4. Verkenningen
    5. Planuitwerkingen
    6. Realisatie
    7. Beheer, onderhoud en vervanging
  6. Deltaplan Zoetwater
    1. Programmering en voortgang onderzoeken en maatregelen (2016-2021)
    2. Vooruitblik op toekomstige programmering (>2021)
    3. Voortgang andere relevante lopende projecten
  7. Het Deltafonds: financieel fundament onder het Deltaprogramma
    1. Inleiding
    2. De stand van het Deltafonds
    3. Middelen van andere partners
    4. De financiële opgaven van het Deltaprogramma
  8. Organisatie en aanpak van het Deltaprogramma
    1. Werkwijze Deltaprogramma en vervolgorganisatie
    2. Kennis, markt en innovatie
    3. Internationale samenwerking
    4. De systematiek 'meten, weten, handelen'
  9. Bijlagen
    1. Bijlage 1 - Werkwijze voor de Zoetwaterprogrammering
    2. Bijlage 2 - Geactualiseerde kennis- en onderzoeksagenda Zoetwater
    3. Bijlage 3 - Voortgang afspraken vitale en kwetsbare functies
      1. Bijlage 3.1 - Aanpak nationale vitale en kwetsbare functies
      2. Bijlage 3.2 - Voortgang in het eerste verslagjaar - samenvatting
      3. Bijlage 3.3 - Voortgang per functie
    4. Achtergronddocumenten en downloads
    5. Colofon