2.3.6

Voorkeursstrategie Waddengebied

De eilanden en het intergetijdengebied vormen een buffer tegen de hoge golven van de Noordzee. Het is van belang deze bufferende werking te behouden als het klimaat verandert, met zo natuurlijk mogelijk maatregelen. De hoofdlijnen van de voorkeursstrategie zijn innovatieve en integrale primaire keringen, de zandige strategie voor het intergetijdengebied en per eiland een integrale veiligheidstrategie. De regio IJsselmeergebied omvat nu ook de zoetwaterregio Noord. Waterschap Hunze en Aa’s en Wetterskip Fryslân werken in dat verband proeftuinen zoetwater uit. 

Er zijn stappen gemaakt op alle drie hoofdonderdelen – harde keringen, zand en de eilanden – en op kennisontwikkeling. Voor dijkversterkingen – de harde keringen – voorziet de voorkeursstrategie in een gebiedsgerichte en integrale aanpak, bedoeld om door meekoppelkansen voor natuur en recreatie meerwaarde te creëren. Voor het dijkverbeteringstraject Eemshaven-Delfzijl wordt ervaring opgedaan met gebiedsgerichte coalities en cofinanciering en het dubbel-dijkconcept. Het dubbel-dijkconcept bestaat uit twee parallelle dijklichamen met een tussenruimte. Breekt de eerste dijk door of slaat het water daar overheen, dan wordt het water in de tussenruimte opgevangen en met de tweede dijk gekeerd. In het gebied tussen de twee dijken kunnen nieuwe ecologische en economische waarden worden ontwikkeld. In de pilot Brede groene dijk langs de Dollard wordt in het beheergebied van het Waterschap Hunze en Aa’s onderzocht hoe de dijk kan worden gerealiseerd met klei die door middel van natuurlijke aanslibbing wordt gewonnen of met baggerslib dat vrijkomt bij baggerwerkzaamheden.

De zandige strategie bestaat uit zandsuppletie en longitudinaal onderzoek naar zand en Waddenzee. Het onderdeel boekt voortgang in het onderzoeksprogramma Kustgenese II. Voor de eilanden wordt per eiland gewerkt aan een model van meerlaagsveiligheid.

Harde keringen

In het voorjaar van 2015 zijn binnen de projectoverstijgende verkenning (POV) Waddenzeedijken van het Hoogwaterbeschermingsprogramma zeven vernieuwende keringsconcepten voor pilots geselecteerd. Door de oplossingsrichtingen of onderdelen daarvan uit te proberen, kan de vertaling worden gemaakt van voorkeursstrategie naar maatregelen in de praktijk. De drie noordelijke waterschappen Wetterskip Fryslân, Noorderzijlvest en Hunze en Aa’s voeren de projectoverstijgende verkenning gezamenlijk uit. Bij de uitvoering van het programma zal nauw worden samengewerkt met het Programma naar een Rijke Waddenzee. Ook andere stakeholders zoals Rijkswaterstaat, de terreinbeheerders en kennisinstituten zijn betrokken.

De zeven vernieuwende keringsconcepten die worden onderzocht zijn: de opname van vooroevers in de veiligheid; de beïnvloeding van geullocatie door morfologische ingrepen; de dubbele dijk; de brede groene dijk; de multifunctionele dijk in bedrijventerreinen en in stedelijk gebied; de rijke dijk en de overslagbestendige dijk. Daarnaast wordt onderzoek gedaan naar nauwkeuriger bepalingen van de afmetingen van de keringen en naar de efficiëntere toepassingen van dijkbekleding en hechtingsondergrond. De versnelde aanleg van de dijkversterking Eemshaven-Delfzijl is daarbij een extra drijfveer voor praktische toepassingsgerichtheid. In alle onderzoeken is sprake van een breed uitvoerend consortium, waarin partners uit overheid, kennis- en adviesorganisaties en ander bedrijfsleven volop samenwerken.

De innovaties betreffen nieuwe soorten dijken met sterke meekoppelkansen voor economische ontwikkeling, natuur en recreatie langs de hele Waddenzeedijk (dijkring 6). Door deze succesvolle ontwikkeling van de innovatieve dijkconcepten moet de scope van de POV mogelijk worden aangepast. Naar verwachting levert de POV als eindresultaat een rapport op van de toepasbaarheid van de onderzochte dijkconcepten. Dit zijn oplossingen waar bestuurlijk draagvlak voor is en die in de praktijk op haalbaarheid en draagvlak getoetst zijn.

Samenwerking met partijen wordt nadrukkelijk gezocht. Waterschap Noorderzijlvest past in het dijkverbeteringstraject Eemshaven-Delfzijl bijvoorbeeld innovatieve dijkconcepten toe. Daarbij is sprake van samenwerking in gebiedsgerichte coalities, zoals in het programma Ecologie en Economie in Balans in de Eemshavenregio. Hiermee wordt beoogd cofinanciering te werven.

Zand

Het huidige suppletiebeheer in het kustfundament wordt voortgezet. Daarnaast werkt Rijkswaterstaat aan het langjarig kennisprogramma Kustgenese II (zie paragraaf 2.2.6, Deltabeslissing Zand). Over de kennisontwikkeling vindt afstemming plaats met Duitsland en Denemarken in het trilaterale overleg voor de bescherming van de Waddenzee. Over het integraal kustbeheer loopt die afstemming via de Task Group Climate van dit trilaterale overleg, (zie paragraaf 6.3, Internationale samenwerking).

Eilanden

Rijkswaterstaat en de eilandgemeenten werken samen met bewoners, kennisinstellingen en de veiligheidsregio aan korte- en langetermijnbeslissingen. Per eiland wordt een integrale veiligheidsstrategie opgezet. Een scenariostudie geeft nadere invulling aan de programmering van uitvoeringsmaatregelen voor 2016. Deze scenariostudie maakt deel uit van de impactprojecten van de deltabeslissing Ruimtelijke adaptatie (zie paragraaf 2.2.3). 


Quick Reaction Force

Van extreme gebeurtenissen zoals stormen is veel te leren over de langetermijnveiligheid. Daarom zet Rijkswaterstaat samen met waterschappen en Deltares een Quick Reaction Force (QRF) op. De QRF heeft als doel om effectief gegevens in te winnen, te delen, te rapporteren en ter beschikking te stellen aanbeheerders, crisismanagers en onderzoekers. De QRF biedt een structuur voor:

  • het afstemmen van metingen;
  • het eventueel verrichten van extra waarnemingen;
  • het opstellen van rapportages door verschillende partijen, zowel tijdens een gebeurtenis als daarna.

Door afspraken te maken over dataopslag en data-uitwisseling en beide te stroomlijnen kan dubbel werk worden voorkomen. Ook kan de QRF aanbevelen aanvullende studies uit te voeren.


  1. Instructie gebruik Deltaprogramma 2016
  2. Deltaprogramma in kaart
  3. Inleidende samenvatting
    1. En nu begint het pas echt
  4. Uitwerking en implementatie deltabeslissingen en voorkeursstrategieën
    1. Verankering deltabeslissingen en voorkeursstrategieën
    2. Implementatie van de deltabeslissingen
      1. Deltabeslissing Waterveiligheid
      2. Deltabeslissing Zoetwater
      3. Deltabeslissing Ruimtelijke adaptatie
      4. Deltabeslissing IJsselmeergebied
      5. Deltabeslissing Rijn-Maasdelta
      6. Beslissing Zand
    3. Voorkeursstrategieën
      1. Voorkeursstrategie IJsselmeergebied
      2. Voorkeursstrategie Rivieren
      3. Voorkeursstrategie Rijnmond-Drechtsteden
      4. Voorkeursstrategie Zuidwestelijke Delta
      5. Voorkeursstrategie Kust
      6. Voorkeursstrategie Waddengebied
      7. Hoge Zandgronden
  5. Deltaplan Waterveiligheid
    1. Inleiding
    2. Voortgang onderzoeken Deltaprogramma 2015
    3. Hoogwaterbeschermingsprogramma
    4. Verkenningen
    5. Planuitwerkingen
    6. Realisatie
    7. Beheer, onderhoud en vervanging
  6. Deltaplan Zoetwater
    1. Programmering en voortgang onderzoeken en maatregelen (2016-2021)
    2. Vooruitblik op toekomstige programmering (>2021)
    3. Voortgang andere relevante lopende projecten
  7. Het Deltafonds: financieel fundament onder het Deltaprogramma
    1. Inleiding
    2. De stand van het Deltafonds
    3. Middelen van andere partners
    4. De financiële opgaven van het Deltaprogramma
  8. Organisatie en aanpak van het Deltaprogramma
    1. Werkwijze Deltaprogramma en vervolgorganisatie
    2. Kennis, markt en innovatie
    3. Internationale samenwerking
    4. De systematiek 'meten, weten, handelen'
  9. Bijlagen
    1. Bijlage 1 - Werkwijze voor de Zoetwaterprogrammering
    2. Bijlage 2 - Geactualiseerde kennis- en onderzoeksagenda Zoetwater
    3. Bijlage 3 - Voortgang afspraken vitale en kwetsbare functies
      1. Bijlage 3.1 - Aanpak nationale vitale en kwetsbare functies
      2. Bijlage 3.2 - Voortgang in het eerste verslagjaar - samenvatting
      3. Bijlage 3.3 - Voortgang per functie
    4. Achtergronddocumenten en downloads
    5. Colofon